abonneren
article
Columns

Vier uit balans? - Jan Lepeltak

Bij de voorjaarsopruiming van mijn boekenkast kwam ik een artikel van mezelf tegen over Informatica en taalbeschouwing, dat verscheen in het tijdschrift Levende Talen van september 1984. Verrek het is alweer 25 jaar geleden dat ik dat heb geschreven! Dat roept vragen op als: is er bereikt wat we verwachten? Het antwoord: ja en nee. Niemand kon verwachten dat de impact van IT op ons dagelijks leven zo groot zou worden [de C van communicatie voegden we pas begin jaren ’90 toe, met de opkomst van internet].

De nieuwe verworvenheden [de killer-applications] voor het onderwijs kwamen van buiten het onderwijs. In 1984 spraken we op een onderwijsseminar nog van de wenselijkheid van een geïntegreerde multimediale schrijfomgeving. In hetzelfde jaar kwam Apple met de eerste PC met grafische gebruikersinterface en muis: de Macintosh en een paar jaar later Microsoft met Windows.
Ik herinner me nog een persconferentie van Bill Gates in het Hilton in Amsterdam begin jaren ’90 waarin hij alle drukte over internet overdreven vond. ‘Internet wordt overschat’, meende de visionair toen. Een misrekening die hij later ruiterlijk toegaf.

Ja, er is meer gebeurd dan we konden dromen. Maar gebeurt het ook in de scholen? Na 25 jaar is nog steeds iets minder dan de helft van de docenten slecht of matig op de hoogte van ‘computertoepassingen voor onderwijsdoelen’. De toestand op de lerarenopleidingen is weinig florissanter. Er worden nog steeds jonge leraren afgeleverd met nauwelijks kennis van didactisch ict-gebruik. Het feitelijk gebruik van ict in de scholen stijgt langzaam.

Al jaren werken we met Vier in Balans als model, oorspronkelijk afkomstig uit de automatisering en het human resource management. Het gaat uit van het principe dat deskundigheid, ict-infrastructuur, educatieve content en onderwijsvisie min of meer gelijkmatig ontwikkeld moeten zijn. 
De vraag is of er hier niet te veel nadruk wordt gelegd op visie-ontwikkeling. Visie is net zoiets als een lifestyle: niets verander je moeilijker. Ook niet door alleen good-practices te laten zien. Ik kende collega’s die bol stonden van de visie maar waar de leerlingen door het raam naar binnen kwamen. En ook geweldige docenten die je weinig hoorde en die hun intuïtieve visie in de praktijk vormgaven.
En is het Vier in Balans-model zonder meer te transporteren naar het onderwijs? Ik waag dat te betwijfelen. De rol van de docent is nu eenmaal een andere dan die van de gemiddelde medewerker in een groot bedrijf. De leraar is meer een kleine middenstander [ook in het MKB blijft de informatisering achter].

Een respectabele onderzoeker als Michel Fullan onderscheidt bij de invoering van ict drie fases:
   1. Docenten gaan aarzelend nieuwe lesmaterialen gebruiken naar voorbeeld van enthousiaste collega’s. Dat kan binnen de sectie of school of ze zien het op seminars etc. Ze ontdekken dat een bepaalde aanpak met ict werkt en ervaren de meerwaarde van de nieuwe media.
   2. Ze gaan, gebruikmakend van bepaalde applicaties, langzamerhand hun lesgedrag veranderen. Het ict-gebruik verankert. De deskundigheid verwerven ze voor een belangrijk deel zelf.
   3. Hun visie op onderwijs en leren verandert en bereikt volgens Fullan dan het diepste niveau.

Visieverandering dat doe je niet door een cursus te volgen of een seminar bij te wonen, dat kost tijd. Maar 25 jaar is eerlijk gezegd wel wat erg lang.

 

Jan Lepeltak
j.lepeltak@lepeltakenpartners.nl

blog comments powered by Disqus