abonneren
article

Leerlingen boeien met innovatieve uitleg

Tim van Waardenburg is docent natuur- en scheikunde (nask 1 en 2). Hij geeft les aan de examenklassen van Dalton Mavo en Het Groene Lyceum in Naaldwijk. Vives kwam hem op het spoor door de wedstrijdsite Vlogjeleraar.nl. Een groepje leerlingen plaatste daar een filmpje over hun ‘Techno Tim’, volgens hen de innovatiefste docent van Nederland.

Leuk filmpje! Ben jij echt zo innovatief bezig?
“Geweldig hè? Dat hebben mijn leerlingen helemaal zelf gedaan. Strak gefilmd, goed gemonteerd, de sprekers zijn goed verstaanbaar, een lekker muziekje eronder… Ik ben wel benieuwd hoe het afloopt met de wedstrijd, we staan al weken op de derde plaats. Ik zou mijzelf nooit genomineerd hebben als innovatiefste docent – en deze ‘Techno Tim’ laat zich op school ‘meneer Van Waardenburg’ noemen. Ik ben altijd op zoek naar moderne manieren om iets uit te leggen. Ik gebruik veel (zelfgemaakte) filmpjes en ik heb onze eigen digitale lesmethode geschreven. We gamen in de les in plaats van saai stampwerk, bijvoorbeeld om het periodiek systeem te leren onthouden. En we doen geregeld digitale quizzen. Soms zet ik virtual reality in of neem een drone mee om iets uit te leggen over krachten en luchtweerstand.”

Wat is je drijfveer?
“De lesstof, en daarmee de wereld, een stukje begrijpelijker maken voor mijn leerlingen, dat vind ik het allermooiste van onderwijs. Het moment waarop het kwartje valt en ze roepen: ‘O, zit dat zo? Nou snap ik het!’ Daar doe ik het voor. Gelukkig hoor ik dat elke week wel een paar keer. Doordat ik aantrekkelijk lesmateriaal maak en mijn lessen steeds anders zijn, hoop ik op verschillende kanalen binnen te komen bij mijn leerlingen. Ik wil niet alleen maar uitleggen, ik denk niet dat dat werkt. Bovendien is het saai, voor mijn leerlingen en mezelf.”

Je schreef je eigen digitale lesmethode?
“Klopt. De methode van de uitgever gooiden we overboord toen we een jaar of zes geleden – met de komst van iPads – meer digitaal gingen werken. Ik schreef zelf teksten en opdrachten die alle leerdoelen bestreken en daar zocht ik filmpjes bij. Ik vond niet altijd precies de filmpjes die ik wilde laten zien, dus ben ik ze zelf gaan maken. Ik heb korte uitlegfilmpjes gemaakt en demonstraties van proeven. Maar ook uitgebreide uitwerkingen van voorbeeldexamens, waarbij ik alle denkstappen hardop uitspreek en alle berekeningen maak. De eerste versie van deze methode maakte ik voor de iPad. Inmiddels zijn we op school overgestapt op byod, oftewel bring your own device. Alle leerlingen nemen een eigen laptop of tablet mee naar school en wij zorgen voor een snelle en stabiele internetverbinding. Ik heb nu het lesmateriaal, dat op alle devices werkt, op een website gezet.”

Dat klinkt als een behoorlijke tijdsinvestering.
“Dat was het ook. Er zitten honderden uren in, naast mijn gewone onderwijstaak. Ik kreeg van school geen vrijstelling om hieraan te werken, maar wel – passend bij de Daltonvisie op onderwijs – het vertrouwen en de ruimte om het op mijn manier aan te pakken. Ik vond het gaaf om te doen. Een multimediale methode past bij deze tijd. De filmpjes met proeven maak ik op school, de uitlegfilmpjes maak ik meestal thuis, waar ik achtergrondgeluiden beter kan buitensluiten. Nu steek ik er niet zoveel tijd meer in, de basis is klaar. Ik voeg nog wel af en toe iets toe of ik maak een beter filmpje als ik niet helemaal tevreden ben. Het wordt steeds gemakkelijker om materiaal van goede kwaliteit te maken. Zes jaar geleden gebruikte ik een professionele spiegelreflexcamera, tegenwoordig klik ik gewoon mijn telefoon in een standaard. Daarvan is de filmkwaliteit heel goed. Ik film ook vaak in slow motion. Proefjes waar dingen branden, spuiten, exploderen of schuim vormen, zijn in slow motion nog veel spectaculairder.”

Hoe zet je dat materiaal in?
“Ik gebruik de site niet in plaats van lessen, daarvoor vind ik lesgeven te leuk. Ik houd ervan om in de klas dingen uit te leggen, met een mooie presentatie en interactie met de leerlingen. Proeven doe ik live in de les of de leerlingen doen zelf een practicum. Dat er ook een filmpje van die proef met bijbehorende uitleg op de site staat, biedt hen de mogelijkheid de stof zelf nog eens door te nemen voor het examen of als ze ziek zijn geweest.”

Is het een afgeschermde site, alleen voor jouw leerlingen?
“Nee, mijn methode is toegankelijk voor iedereen en de filmpjes zet ik op YouTube. Ook andere leerlingen bekijken ze. Ik kan precies zien als er ergens in het land toetsen zijn over een bepaald thema, want dan is er opeens een piek in het aantal views. Mijn scheikundefilmpje over het kloppend maken van reactievergelijkingen is het meest bekeken: ruim 67.000 keer nu. Mijn grote inspiratie is de Khan Academy, die door uitlegfilmpjes online te zetten goed onderwijs beschikbaar maakt voor alle leerlingen. Vorig jaar kreeg ik zelfs een bedankmailtje van een meisje uit Curaçao. Dankzij mijn lesmateriaal en filmpjes snapte ze de stof beter en zo had ze haar eindexamen gehaald. Gaaf hè?
Andere docenten mogen mijn materiaal gebruiken in hun lessen. Ook mogen ze het aanpassen of verbeteren naar hun eigen maatstaven. Er zit een Creative Commons-licentie op mijn werk, met als enige restrictie dat anderen het niet commercieel mogen gebruiken. Ik heb weleens overwogen om de door anderen aangepaste materialen te verzamelen in een wiki, zodat het telkens beter wordt. Maar dat kostte toch te veel tijd.”

Nu is je lesmethode min of meer af. Wat wordt de volgende stap?
“Ik wil naar gepersonaliseerd leren toe. Ik wil de lesstof ordenen als een soort menukaart en dan met leerlingen overleggen: ‘Voor je examen moet je het onderwerp elektriciteit beheersen. Om dat te leren kun je kiezen uit verschillende leerpaden, bijvoorbeeld een practicum, een paar filmpjes bekijken, een stuk tekst met vragen, of zelf een filmpje maken voor je medeleerlingen. Kies maar wat jij fijn vindt. Welk leerpad je ook kiest, je komt bij het einddoel. Daar heb ik voor gezorgd.’ Het past goed bij ons Daltononderwijs om leerlingen zelf, maar wel in overleg, te laten bepalen hoe en hoe snel ze door de stof heen willen.”

Je leerlingen vinden het fijn om te werken met je digitale methode. Zie je dat ook terug in de examenresultaten?
“Die resultaten zijn al jaren goed. Maar ik durf niet zomaar een verband met mijn methode te suggereren. De afgelopen jaren is er bijvoorbeeld ook veel meer aandacht gekomen voor rekenen nu elke leerling de rekentoets moet doen. Ik zie ze bij rekenlessen ook graden Celsius in graden Kelvin omrekenen, daar profiteren we bij natuurkunde natuurlijk ook van.”

Heb je nog tips voor collega-docenten die overwegen digitaal lesmateriaal te maken?
“Ga het gewoon doen, het is echt niet zo moeilijk. Probeer eens een filmpje te maken. Laat je leerlingen je helpen en vraag om tips. Je wordt vanzelf beter.”

blog comments powered by Disqus