‘De tijdmachine’ biedt een complete leerlijn geschiedenis en volgt de kerndoelen die door het Ministerie van Onderwijs gegeven zijn. Het is geen zelfstandige methode. Je moet het gebruiken naast de eigen methode. De makers zijn [gelukkig] van mening dat geschiedenis nog steeds een prachtig vak is waarbij een docent die goed kan vertellen onmisbaar is. ‘De tijdmachine’ bestaat uit zelfstandige cd-roms, die elk een markante periode uit de geschiedenis van Nederland behandelen. Het is een hele serie, maar volgens de makers ook los van elkaar prima te gebruiken. Voor Vives bekijk ik het deel ‘jagers en boeren’.

Andere [nog te verschijnen] delen zijn:

• De tijd van jagers en boeren [3000 v. Chr.]
• De tijd van Grieken en Romeinen [3000 v. Chr. – 500 na Chr.]
• De tijd van monniken en ridders [500 – 1000]
• De tijd van steden en staten [1000 – 1500]
• De tijd van ontdekkers en hervormers [1500 – 1600]
• De tijd van regenten en vorsten [1600 – 1700]
• De tijd van pruiken en revoluties [1700 – 1800]
• De tijd van burgers en stoommachines [1800 – 1900]
• De tijd van de wereldoorlogen [1900 – 1950]
• De tijd van de televisie en computer [vanaf 1950]

in de cockpit stappen

Om aan de reis te beginnen moet ik eerst in de cockpit van de tijdmachine plaatsnemen. Deze kent twee niveaus. Een makkelijke en een moeilijke. In principe is de werking bij de beide niveaus gelijk. Beide hebben dezelfde verhalen, spelletjes en onderwerpen. Het verschil zit in de aankleding en de verdieping. De moeilijke versie geeft over alle geboden onderwerpen extra achtergrondinformatie. In de tekst die op scherm staat hebben sommige woorden een kleur die ergens naar leiden als je er op klikt. Een geel woord toont een extra foto, groen een filmpje en blauw extra achtergrond informatie.

Zittend in de cockpit van de tijdmachine kijk ik door de voorruit naar buiten. Voor mij zie ik verschillende knoppen met tekst, die verschillende mogelijkheden openen. In het venster knippert de tekst ‘de wijze raad plaat’. Als ik deze functie kies verschijnen er verschillende schoolplaten van Isings. Deze geven een beeld van het leven in de prehistorie. Door het aan klikken van onderdelen in de plaat verschijnt er allerlei extra informatie op het scherm.

verschillende verhalen
Op het dashboard zijn vijf knoppen geplaatst. Op de eerste staat ‘nu verhaal’. Als deze functie gekozen wordt, vertrekt de tijdmachine. Een kort filmpje neemt mij mee naar een plek in Nederland waar nog iets te vinden is uit de prehistorie. Er verschijnt een digitaal boek. In dat boek kan ik een verhaal lezen dat zich afspeelt rond het grote hunebed in Borger. Er is ook een functie ‘vroeger verhaal’. Hier maak je met de tijdmachine een korte tijdreis. Beelden uit het verleden schuiven langs. Ik beland in de prehistorie. Ook hier verschijnt weer een digitaal boek in beeld. In het boek kan ik een verhaal lezen uit de tijd van jagers en boeren. Foto’s laten alles duidelijk zien en er zijn ook stukjes film die het verhaal extra ondersteunen.

De tijdmachine is ook voorzien van een tijdbalk. In vijftien themaplaten wordt de hele geschiedenis d.m.v. tekst en illustraties uitgespreid. Een leerling kan zo een beeld krijgen van de tijdsvolgorde van de geschiedenis.

Er is ook een knop ‘rondblik’. In de rondblik kan een leerling de vaderlandse geschiedenis in een groter perspectief plaatsen. Een aspect of een periode uit de Nederlandse geschiedenis wordt vergeleken met de landen om ons heen. Hunebedden staan er bijvoorbeeld niet alleen in Nederland. In allerlei andere landen zijn ze ook met stenen aan het sjouwen geweest. In de rondblik is er ook een wereldkaart te vinden. Je kunt daarop zien wat er bijvoorbeeld in de Middeleeuwen in Amerika en China gebeurde.

spel
Om de leerlingen niet alleen met feiten en informatie te vervelen, zit er in de tijdmachine ook een spel. Het spel heeft wel altijd iets te maken met de tijd waarover de cd-rom gaat. Het gaat bij deze cd-rom om een simpele memory variant. De knop ‘waar vind ik’ kun je gebruiken om even snel te kijken waar iets ook al weer stond. De bgerippen worden niet uitgelegd, maar er wordt aangegeven waar je ze in de tijdmachine kunt vinden.

Als ik alle onderdelen doorlopen heb kan ik de toets gaan maken. Dit is het onderdeel ‘Test jezelf’. De toets wordt op één van de twee niveaus aangeboden, passend bij de versie die de leerling gekozen heeft. De toets bestaat uit een aantal meerkeuzevragen. Als een leerling bij deze meerkeuzevragen een fout antwoord geeft, krijgt het daarvan een melding. Daarna is er geen gelegenheid de fout de corrigeren. Ook wordt niet gezegd wat het goede antwoord is. Dat is wel jammer. Wel bevat het programma een groot aantal vragen waar de computer willekeurig een toets uit samenstelt. Iedere leerling krijgt dus een unieke toets.

diploma!
Een leerling die een onvoldoende heeft, krijgt de daaropvolgende keer een andere toets en wordt zo min of meer gedwongen de stof door te werken en het niet op gokken aan te laten komen. Als de toets voldoende is gemaakt, kan een diploma uitgeprint worden. Als docent zou je hier dan een aantekening van kunnen maken. Een ander soort van leerlingvolgsysteem zit er helaas niet in.

aandacht voor dyslexie
Bij het maken van ‘de tijdmachine’ is er nadrukkelijk rekening gehouden met dyslectische leerlingen. Alle leesteksten zijn in een rustig tempo ingesproken, zodat een leerling met gemak rustig kan meelezen. Door deze manier zijn de cd-roms ook te gebruiken in combinatie met het vak Nederlands voor begrijpend lezen.

conclusie
Deze programmaserie is bedoeld om als aanvulling op de bestaande geschiedenismethode te functioneren. Door een keuze te bieden uit film- , geluids- en fotomateriaal proberen de auteurs de leerlingen de tijd van [in mijn geval] jagers en boeren op een intensieve en leuke manier te laten beleven.

Een leerling kan het programma zelfstandig gebruiken. Hij of zij hoeft de stof niet in een bepaalde volgorde door te werken. Het is de bedoeling dat de leerlingen zelfstandig in de informatie rondneuzen. Als de docent het niet vraagt, staat de leerling vrij de toets te maken. Het programma vraagt van de leerkracht nauwelijks enige tijdsinvestering: leerlingen kunnen er zonder voorbereiding mee aan de slag en er is geen administratiemodule aanwezig.

internet

www.groen-educatief.nl

uitgever
Groen Educatief – Heerenveen

prijs
Licentie voor 0 – 199 leerlingen € 159.00

inzet

brugklas

systeemeisen
windows
pentium III of sneller
minimaal 256 mb intern geheugen
cd-rom speler

bron: Vives september 2007