Met je ogen de computer bedienen om rekenopgaven te maken, digitale boeken in te zien of Facebook te gebruiken? Sinds afgelopen schooljaar is dit in Heliomare mogelijk. Heliomare Onderwijs is een instelling in Noord- Holland voor special onderwijs aan leerlingen met een motorische en/of verstandelijke beperking. Leerlingen die door hun motorische beperking niet in staat zijn de computer te bedienen met een gewone muis of toetsenbord zijn aangewezen op aanpassingen.

Met je ogen de computer bedienen om rekenopgaven te maken, digitale boeken in te zien of Facebook te gebruiken? Sinds afgelopen schooljaar is dit in Heliomare mogelijk. Heliomare Onderwijs is een instelling in Noord- Holland voor special onderwijs aan leerlingen met een motorische en/of verstandelijke beperking. Leerlingen die door hun motorische beperking niet in staat zijn de computer te bedienen met een gewone muis of toetsenbord zijn aangewezen op aanpassingen.

Oogbesturing is er daar een van. Meike Rijpers, ergotherapeut geeft toelichting:  ‘Er komen op onze scholen steeds meer kinderen die zeer beperkt zijn in hun motoriek. Het is voor hen vaak moeilijk actief deel te nemen aan het onderwijs. De techniek van oogbesturing is de laatste jaren aanzienlijk verbeterd. Na een  gerichte training is het voor sommige van onze leerlingen mogelijk met de ogen de computer te besturen. Leerling Sam volgt het vmbo en bediende tot voor kort de computer met zijn hoofd en voeten, wat lichamelijk behoorlijk wat inspanning vroeg. Door nu met de oogbesturing de computer te bedienen kan hij met weinig inspanning en met een veel hoger tempo deelnemen aan zijn onderwijs’, aldus Meike. Een andere leerling is zijn oogbesturing aan het trainen door het spelen van het taartgooienspel. Foto’s verschijnen op het scherm en door gericht te kijken kun je de taart in het gezicht laten gooien. Grote hilariteit.

PCEye in de praktijk

Ik krijg de gelegenheid zelf de oogbesturing, genaamd PCEye te ervaren. Meike plaatst mij voor een scherm waaronder de oogbesturingsmodule is gemonteerd. De PCEye is aangesloten op de computer via de usb-poort. De PCEye heeft twee hoge resolutie camera’s aan boord die de ogen zeer nauwkeurig volgen. De module onderscheidt de individuele oogcondities of lichtomstandigheden en raakt niet in de war door ongecontroleerde bewegingen. De gebruiker hoeft dus niet volledig stil te zitten. Voor het werken binnen de Windows omgeving zijn via de bijgeleverde software twee methodes beschikbaar. De eerste methode is de Windows Mouse Control. Hierbij worden oogbewegingen direct omgezet in bewegingen van de muiscursor op het scherm. Door te kijken naar vier vaste punten in het scherm worden mijn ogen door de PCEye snel gekalibreerd. Hierna kan ik starten met de oogbesturing. Een object of snelkoppeling selecteren doe ik door de blik een paar seconden daarop te fixeren en zo de muispijl automatisch te laten [dubbel]klikken. Ik kan zo eenvoudig met mijn ogen navigeren. Een voor mij fascinerende ervaring.

De PCEye kent nog een tweede manier van bedienen: de ‘Gaze Selection’. Bij deze methode is het computerscherm verdeeld in een kijkgebied en een menubalk, die de beschikbare functies toont. De menubalk bevindt zich rechts in beeld. In het kijkgebied gebeurt niets, totdat een functie is geselecteerd in de menubalk. Om bijvoorbeeld een muisklik uit te voeren, kijk ik eerst naar het icoon van de klikfunctie in de menubalk, om daarna in het kijkgebied naar het object te kijken dat ik wil aanklikken. Ik hoef mijn blik nu niet enkele seconden op het icoon te fixeren, zoals bij Windows Mouse Control het geval is. Groot voordeel van deze methode is bovendien dat ik gewoon rond kan kijken op het scherm en rustig teksten kan lezen, zonder per ongeluk objecten aan te klikken. Ik moet even wennen aan de manier van werken, maar deze methode maakt de bediening in de praktijk sneller. Naast de klikfunctie bevinden zich in de Gaze Selection menubalk iconen voor dubbelklikken, rechtsklikken, slepen en scrollen. Ook kan vanuit de menubalk een schermtoetsenbord worden geopend. Op het schermtoetsenbord verschijnt steeds onder de letter waarnaar ik kijk de tekenreeks die ik aan het typen ben. Dit zorgt ervoor dat ik weet wat ik typ zodat ik niet steeds op en neer hoef te kijken van het document naar het toetsenbord. Ik ben zeer verrast over hoe verbluffend goed en snel deze oogbesturing werkt. Een prachtige technologie om de motorische beperkingen van leerlingen te compenseren en hun zelfstandigheid te vergroten.