Sommige beroepen hebben de leuke eigenschap dat ze overal ter wereld uitgeoefend worden. Politie, brandweer maar ook leerkracht. Timon Bos, die naast redacteur voor Vives ook docent is, kan het niet laten om als hij in de buurt van een basisschool is, even binnen te stappen en kennis te maken met zijn collega

Sommige beroepen hebben de leuke eigenschap dat ze overal ter wereld uitgeoefend worden. Politie, brandweer maar ook leerkracht. Timon Bos, die naast redacteur voor Vives ook docent is, kan het niet laten om als hij in de buurt van een basisschool is, even binnen te stappen en kennis te maken met zijn collega’s.

 

Soms denk ik wel eens wat ik zelf zou doen als er ineens iemand uit het buitenland  mijn klas binnen zou komen wandelen. Zoiets gebeurt natuurlijk uitgerekend tijdens een Cito-toets, of als we naar de gymles moeten. Toch zou ik iedereen van harte welkom heten, en graag vertellen over het onderwijs in Nederland. Ook de leerlingen krijgen de kans om kennis te maken met het onverwachte bezoek.

 

Afgelopen maand ben ik naar Indonesië gegaan om daar op de universiteit van Surabaya [Ubaya] een presentatie te geven over het Nederlandse onderwijs. Het thema was ‘Edutainment’, met andere woorden: ‘is het mogelijk om wat meer entertainment in het onderwijs te stoppen?’. Na afloop van de bijeenkomst heb ik een interview gehouden met leerkrachten en ouders, en ben ik op bezoek geweest bij verschillende basisscholen. In dit artikel wil ik iets schrijven over de onderwerpen die mij het meest opvielen.

 

De keuze van de school

Indonesië is een Islamitisch land, toch zijn er ook veel Katholieke scholen. Bij het kiezen van een school voor hun kinderen letten ouders vooral op de kwaliteit [resultaten van de toetsen] van een basisschool. Dit geeft niet altijd een juist beeld, want in het vervolgonderwijs hebben scholen een aannamebeleid. Alleen leerlingen die een bepaalde score behaald hebben op de basisschool worden aangenomen. Door deze selectie aan de poort wordt het niveau ‘kunstmatig’ hoog gehouden. Het gemiddelde eindniveau dat leerlingen hebben bereikt wanneer zij de basisschool verlaten is voor ouders daarom extra belangrijk.

 

Competitie

Als u een willekeurige school binnenloopt valt gelijk de veelheid aan trofeeën, medailles en andere prijzen op. Het onderwijs is competitie gericht, iedere school heeft een leerling die ‘het beste is in rekenen’ en ook leerkrachten strijden onderling om waardering. Tijdens een bezoek aan een basisschool viel mij een gouden broche op, die de leerkracht droeg. Die broche werd gedragen door ‘de beste leerkracht van de school’.

In de personeelskamer van de school hangen vaak borden waarop de scores van de verschillende groepen [en indirect dus ook leerkrachten] te zien is.

 

Digitale ouders

Ouders die bij het hek van de school met elkaar praten over schoolzaken is ons in Nederland natuurlijk niet onbekend. De ouders op de school die ik bezocht in Yogyakarta hebben een wel heel innovatieve manier gevonden om met elkaar contact te houden. Zij gebruiken een WhatsApp groep [WhatsApp is een chatservice op de mobiele telefoon] waar alle ouders van de klas lid van zijn. Zo bespreken zij het huiswerk dat hun kinderen moeten maken, maar zeker ook wat zij van de leerkracht vinden.

Ouder van leerling [10 jaar]: “Ik vind de leerkracht die mijn zoon de Javaanse taal leert erg streng. Als mijn zoon maar een streepje vergeet, dan kost dat gelijk veel punten. Toen heb ik op de WhatsApp groep gevraagd of er meer ouders zijn die de leerkracht te streng vinden, en heb daarna een gesprek met de leerkracht aangevraagd.”

 

Ict op de basisschool

Veel [basis]scholen in grote steden hebben de beschikking over een of meer computers per school. Een van de scholen had zelfs een compleet ingericht computerlokaal. Het werd bemand door maar liefst drie leerkrachten. Samen met de groepsleerkracht ondersteunen zij de leerlingen bij het gebruik van de computers.

 

De computers worden op een andere manier gebruikt dan bij ons in Nederland. In Nederland gebruiken wij de computers voor een groot deel ook, voor het inoefenen van lesstof. Software als Ambrasoft en Rekentuin bieden onze leerlingen een compleet programma vanaf groep drie en vier. In Indonesië wordt de oefensoftware vooral gebruikt in de onderbouw. In de bovenbouw is er weliswaar oefensoftware beschikbaar, maar ligt de nadruk vooral op het aanleren van computervaardigheden [office etc.], en op het gebruiken van deze vaardigheden voor het maken van een presentatie of werkstuk. Aan een vaardigheid als programmeren wordt ook grote waarde gehecht. Het is heel normaal dat leerlingen op de basisschool al kennis maken met een programmeertaal.

 

Maar niet alle scholen in Indonesië hebben de beschikking over computers. Vooral scholen op het platteland hebben het financieel niet breed. Daarnaast is het voor leerkrachten erg moeilijk om op de hoogte te blijven van de laatste onderwijsontwikkelingen. De Indonesische overheid heeft daarom een speciale taskforce samengesteld met excellente leerkrachten. Deze leerkrachten reizen naar soms zeer moeilijk bereikbare plaatsen om scholen te helpen om de kwaliteit van het onderwijs te verhogen.

 

Na schooltijd had ik de gelegenheid om uitgebreid te praten met een leerkracht op een Katholieke basisschool in Yogjakarta. De school begint vroeg, en eindigt begin van de middag. Maar dat betekent niet dat de leerkrachten naar huis kunnen. Als de kinderen naar huis zijn [sommige kinderen blijven de hele dag op school, tot de ouders ze komen halen], gaan de leerkrachten naar de personeelskamer waar ze met elkaar vergaderen, maar vooral aan de slag gaan om lessen voor te bereiden. De leerkrachten hebben de beschikking over een methode, maar vullen de lessen vaak aan met zelf gemaakte werkbladen en materialen. Ict-vaardigheden zijn hierbij van essentieel belang.

 

Herkenbaar

Bij het maken van de aanvullende werkbladen maken de leerkrachten gebruik van de einddoelen die de Indonesische overheid heeft vastgesteld. Deze eisen zijn te vergelijken met de kerndoelen die wij in Nederland gebruiken. Ook kon ik de handelingsplannen bekijken die de leerkracht gemaakt had. De tekst kon ik niet lezen, maar de structuur komt overeen met de handelingsplannen in Nederland.

 

Conclusie

Er zijn nog veel meer interessante onderwerpen, maar daar zou deze Vives [ondanks het unieke formaat]  te klein voor zijn. Eén ding is wel duidelijk; het onderwijs heeft wereldwijd veel overeenkomsten.

 

Universiteit van Surabaya: ubaya.ac.id

Over Timon Bos: timonbos.eu Twitter: @timonbos