Eurocommissaris Neelie Kroes is warm pleitbezorger van de invoering van meer ict-gerelateerde lessen op school.

Eurocommissaris Neelie Kroes is warm pleitbezorger van de invoering van meer ict-gerelateerde lessen op school. “Hierdoor wordt het onderwijs flexibeler en kan er meer op de talenten en vaardigheden van de individuele leerling worden ingespeeld. Bovendien kan alleen zo het grote tekort aan arbeidskrachten in de ict worden opgelost”, aldus Kroes. Koren op de molen van de initiatiefnemers van ICT in de Wolken, een ambitieus Amsterdams initiatief om ict-talent kansen te bieden zich te ontwikkelen en te ontplooien.

Begin februari vond bij IBM in Amsterdam de feestelijke aftrap plaats van ICT in de Wolken. Het project is een initiatief van de Montessori Scholengemeenschap Amsterdam [MSA], een scholengemeenschap met ruim 3.500 leerlingen, verdeeld over vier scholen. Ferd Stouten is bestuurder van MSA. Hij vertelt over het prille begin: “Twee van onze docenten piekerden over de vraag hoe we talentvolle jongeren extra kunnen ondersteunen en ze voldoende prikkels kunnen geven. Ze hadden leerlingen in hun klas met een grote passie, ict. Hen wilden ze iets speciaals bieden. De eerste stap naar het project ‘ICT in de Wolken’ was gezet. Doel is om in de Metropool Regio Amsterdam gezamenlijk met vervolgopleidingen en bedrijfsleven een uitdagend onderwijsaanbod voor deze jongeren te creëren. ICT in de Wolken is niet alleen een broedplaats voor jong talent, maar wil ook een laboratorium voor nieuwe vormen van digitaal onderwijs worden. Nadat we het plan in grote lijnen op papier hadden, zijn we partners gaan benaderen. Zowel het vervolgonderwijs als het bedrijfsleven zagen direct meerwaarde.”

Animo groot
De MSA werkt in het project samen met partners uit het onderwijs –het ROC, de Hogeschool van Amsterdam, de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit –, het bedrijfsleven – KLM, IBM, XS4all, Cisco, Alliander en Triodor – en de gemeente Amsterdam. Het project krijgt een structurele plaats in de vrije ruimte programma’s van de scholen. De deelnemers bestaan uit leerlingen van vmbo/mavo/havo/vwo van de MSA-scholen. Er is beperkt plek en de selectie is streng; alleen de meest enthousiaste en gemotiveerde meiden en jongens komen in aanmerking. De selectie geschiedt op basis van een motivatiebrief en een individuele intake.
Inmiddels zijn de eerste 26 leerlingen uit de vierde en vijfde klassen van de deelnemende scholen van start gegaan en als het aan de initiatiefnemers ligt zullen er nog velen volgen. Opvallend is dat ook het animo onder meiden groot is.

Digitale generatie
Tijdens de startbijeenkomst op 5 februari licht een deel van de leerlingen hun motivatie toe. Saïd van 17 maakte al homepages en games en wil nu graag volledig wegwijs worden gemaakt in de wereld van de appontwikkeling. Robin, ook 17, is nog maar kort in Nederland. Toch kwam hij door de strenge selectie, “want”, zo licht MSA-bestuurder Stouten toe, “er zijn immers twee écht internationale talen: de taal van de liefde en de taal van de ict.” Robin vertelt dat hij ook apps wil maken en dat hij vooral beroemd wil worden met zijn werk. Sanne van 17 heeft al flink wat ervaring met Gamemaker en is nu op zoek naar grotere uitdagingen dan ze doorgaans in de lessen Informatica krijgt. Guillio van 16 is dol op het spelen van videogames en staat te popelen om zelf games te leren maken. Maar dat is niet zijn eindstation, Guillio is ambitieus en wil de wereld verbeteren met ict: “Ik ben creatief in het oplossen van problemen. Juist met ict kun je allerlei maatschappelijke problemen aanpakken. Dát is mijn uitdaging!” Dat deze generatie met recht de digitale generatie genoemd kan worden is ook te zien aan het simpele feit dat, waar vroeger een spiekbriefje hulp bood bij een presentatie, de leerlingen nu op hun smartphone kijken tijdens hun speech. Dáár staat de outline van hun verhaal.

Hoofd in de wolken, voeten op de grond
Na de presentaties van de leerlingen gaat het project van start met de openbare les over samenwerken door Eelco Dijkstra. Dijkstra is als ‘extern informatica-deskundige’ mede-verantwoordelijk voor de inhoudelijke coördinatie van het curriculum van ICT in de Wolken. Dijkstra vertelt de scholieren over vakmanschap, in combinatie met leren netwerken en samenwerken. Ging het vroeger vooral om ‘wat kun je’, nu spelen de vragen ‘wie ken je’ en ‘met wie kun je samenwerken’ minstens zo’n cruciale rol . Dijkstra illustreert hoe je door samenwerking meer bereikt dan in je eentje en laat zien dat dat zeker ook geldt voor het ontwikkelen van complexe systemen. Hij geeft voorbeelden dat ict wel degelijk mensenwerk is: door en voor mensen, en legt uit dat het delen van informatie – waar het in de ict toch om draait – het vermenigvuldigen van kennis is. Dijkstra besluit zijn inspirerende open les met een boodschap aan de eerste lichting: “Kies je eigen avontuur en werk samen! Met het hoofd in de wolken en de voeten op de grond.”

Kansrijk initiatief
Dijkstra is zelf ook een netwerker. Hij is onder meer lid van de Vakvereniging i&i, de innovatieve community voor docenten, onderwijsvernieuwers, ict-coördinatoren en informaticadocenten. “Onze vereniging ziet ICT in de Wolken als een grote aanwinst. We moedigen dit soort kansrijke initiatieven van harte aan. Informatica is een breed vak, dat zich bovendien nog steeds in hoog tempo ontwikkelt. Het vak in het voortgezet onderwijs is een vak voor alle profielen en alle leerlingen. De breedte van het vakgebied betekent dat leerlingen vanuit hun eigen profiel en achtergrond aansluiting bij Informatica-onderwerpen kunnen vinden. Voor een Informatica-docent is het onmogelijk om dit brede gebied met voldoende diepgang bij te houden. Een docent moet daarom terug kunnen vallen op een netwerk van externe deskundigen – collega-docenten en experts uit bedrijven en vervolgopleidingen. Op deze manier worden de mogelijkheden van een leerling niet beperkt door de expertise van de eigen docent. In het bijzonder kan de inbreng van het bedrijfsleven ook zorgen voor realisme en relevantie in het onderwijs – onder meer in de vorm van realistische en aansprekende problemen waar leerlingen mee aan de slag kunnen. En dat zit nou net allemaal in ICT in de Wolken.”

 

Wat maakt ICT in de Wolken speciaal
Op elke school lopen potentiële whizzkids rond die al vroeg verslingerd zijn aan alles wat met computers te maken heeft. Ze zijn in alle sectoren van het voortgezet onderwijs te vinden. Dit talent – waarvan analyse aantoont dat het er niet alleen is, maar wacht om uitgedaagd te worden – wil ICT in de Wolken vroegtijdig opsporen en verder ontwikkelen.
De opzet van het project is een driejarig programma voor vwo en vmbo en een tweejarig programma voor mavo en havo. De vervolgopleidingen zijn nauw betrokken bij de ontwikkeling van het inhoudelijke programma. Zo zorgen zij dat de differentiële leerwegen aansluiten bij de gewenste profielen van het hoger onderwijs en bij geconstateerde knelpunten op de arbeidsmarkt. Bij het samenstellen van de modules is goed gekeken naar een programma wat zowel jongens als meiden aanspreekt. De nadruk ligt daarom sterk op creatieve ict, zoals webdesign, app ontwikkeling, game design en fototechniek. Inhoud, didactiek en leerlijnen zijn gericht op het ontwerpen, maken en testen van IT applicaties, met veel aandacht voor de ontwerpfilosofie. Het nut en de gebruiker staan daarbij centraal. De focus ligt op projectonderwijs en de uitvoering van praktijkgerichte opdrachten.
De groep leerlingen gaat onder meer in een ontwerplab met de allernieuwste apparatuur aan de slag met het ontwerpen van games, programmeren van robots, ontwikkelen van apps en het vormgeven en bouwen van websites. Daarnaast staan excursies naar bedrijven en landelijke en internationale wedstrijden voor robotica op het programma.

De leerstof wordt aangeboden via ‘flipping the classroom’. In de les of in het ontwerplab komt zo tijd vrij voor opdrachten, onderzoek doen, in groepjes werken, etc. Studentassistenten van de deelnemende vervolgopleidingen ondersteunen zowel bij de uitvoering van het programma, als bij het ontwikkelen van het lesmateriaal. In projectvorm wordt gewerkt aan realistische applicaties, waardoor de link met en inbreng van het bedrijfsleven mogelijk en zinvol is.
Werken ‘in the cloud’ maakt het mogelijk om met anderen op afstand te werken en om begeleiding effectief te realiseren. Leerlingen kunnen daarmee ook vanuit huis werken en eigen apparatuur gebruiken. Dit maakt het mogelijk om een deel van de buitenschoolse ondersteuning [experts] eenvoudig te organiseren. Op termijn is het de bedoeling om ook andere scholen via de cloud te laten aanhaken. Het ontwerplab, gevestigd in het Cosmicus Montessori Lyceum, heeft een ict-infrastructuur met de nieuwste apparatuur, waarmee het onder andere mogelijk is games te ontwerpen, robots te bouwen en apps te ontwikkelen.
De subsidie die het project ondersteunt is voorlopig voor één jaar. Er is goede hoop dat het driejarig traject ook na het eerste jaar volledig door de overheid en partners zal worden ondersteund.

 

ictindewolken.nl