Met de opening van Niek

Met de opening van Niekée werd voor kunstschilder en voormalig tekenleraar Sjef Drummen zes jaar geleden een droom werkelijkheid. Een groep bevlogen onderwijsmensen zette in Roermond een innovatief onderwijsconcept neer.

Didactische variatie is er het toverwoord voor het enthousiasme waarmee de vo-leerlingen naar school gaan en zich ontwikkelen. Bijna dagelijks leidt Drummen belangstellenden rond. Is Niekée representant van een nieuwe lijn in onderwijsland? En welke rol speelt ict daarbij?

“Wat de school anders maakt dan andere scholen? Eigenlijk bijna alles”, lacht Sjef Drummen. De adjunct-directeur en mede-initiatiefnemer van Niekée hoeft geen moment na te denken. “Kijk om je heen. We hebben geen lokalen, het hele gebouw is open en transparant. In onze visie is leren synoniem aan persoonlijke ontwikkeling. Het hele leven is object van studie. Er is niets dat níet interessant is om te onderzoeken.” Volgens Drummen zijn traditionele onderwijsvormen vaak ineffectief. “De momenten dat kinderen op een reguliere school écht aan het leren zijn, zijn veel minder omvangrijk dan je zou denken als je kijkt naar de tijd die ze er dagelijks doorbrengen. Natuurlijk moeten ook de leerlingen op Niekée de examenstof goed beheersen. Maar”, vindt Drummen, “voor ons is scholing en ontwikkeling veel meer dan dat.“

Begeleider en coach
Een derde van de tijd die Niekée-leerlingen op school doorbrengen gaat op aan instructielessen met examenstof. Daarnaast besteden de leerlingen een deel van hun tijd aan het leren in leergebieden, waarbij vakken gecombineerd zijn en waardoor ze grotere verbanden leren zien. Ook doen ze aan de hand van opdrachten zelfstandig onderzoek in verschillende arbeidsgebieden. Drummen: “Bij al deze onderwijsvormen werken onze leerlingen veel met laptop en tablet. De docent staat als begeleider en coach tussen de leerlingen. Ook hebben we nog, passend bij de naamgeefster van onze school, de godin Nikè, Wings. Dat zijn lessen waarbij allerlei onderwerpen worden behandeld die in het traditionele onderwijs meestal links blijven liggen. De Wings worden vaak door de docenten geschreven. Maar ook worden onderwerpen door leerlingen aangedragen en door hen mee ontwikkeld. De wingsuren kunnen ook gebruikt worden om achterstanden weg te werken en om speciale certificaten te halen, zoals lassen, koken en toegepaste wiskunde. Om consequent te blijven in onze terminologie noemen we onze zelfontworpen elektronische leeromgeving Flightplan.”

Assessment
“We behalen goede resultaten”, zegt Drummen niet zonder trots. “93 Procent geslaagden. Bovendien voldoen al onze leerlingen aan de verzwaarde exameneisen. We doen het volgens de traditionele normen dus helemaal niet zo gek. Terwijl we onze leerlingen ook hele andere kennis en vaardigheden kunnen meegeven. Tweemaal in hun schoolloopbaan laten we de leerlingen een uitvoerig assessment doen. Daardoor krijgen wij én de leerlingen zelf goed inzicht in persoonlijke kwaliteiten, talenten en de 21th century skills. Naast hun diploma is deze kennis heel waardevol voor de toekomst.”

21ste eeuw
“Voordat we van start gingen met de bouw van de school hebben we onszelf de vraag gesteld wat onderwijs in de 21ste eeuw idealiter zou moeten inhouden”, blikt Drummen terug. “Daarop hebben we onze leervisie ontwikkeld. Vervolgens hebben we er het gebouw bij bedacht en heeft een architect er verder vorm aan gegeven. Toen de toekomstige collega’s de 3D-animatie, inclusief virtuele toer konden bekijken was hun eerste reactie: ‘Hoe hebben jullie dit kunnen bedenken!’. En toch hebben we doorgezet. Tot op heden hebben we geen enkele negatieve opmerking meer gekregen, noch van docenten, noch van leerlingen. Er zijn in de tussentijd ook geen verbouwingen uitgevoerd. Alles wat we indertijd bedacht hebben voldoet blijkbaar en daar ben ik erg blij mee.”

Digitale didactiek
Dat ict een grote rol speelt in het onderwijs van Niekée is voor Drummen vanzelfsprekend. “Digitale didactiek is van eminent belang om kinderen voor te bereiden op de ontwikkelingen van onze alsmaar veranderende samenleving. Ik snap niet dat er nog veel scholen zijn die daar níet op inspringen. Bij ons geen maandenlang gesteggel of we met laptops gaan werken, of niet. We maken daar niet eerst uitgebreid beleid op, we doen dat gewoon. En ook tablets horen zo bij deze tijd. Al onze brugklassers zijn vanaf dit schooljaar voorzien van een iPad. Het werken daarmee gaat uit van een open leerbron die voor de leerling zelfsturend kan zijn. Dat vergt een heel andere benadering van de docent. In het traditionele onderwijs moet de docent zich volledig voorbereid hebben op wat er in een les gaat komen. Controle en beheers. Dat past niet bij ict. Ik vind het symptomatisch dat ict-gebruik in het onderwijs nog zo’n zorgenkindje is.”

Kennis in de cloud
Volgens Drummen zit de kennis van de wereld tegenwoordig in de cloud. “Er hoeft veel minder in de ‘harde schijf’ van je leerlingen. Het is veel nuttiger om ze te leren hoe ze kennis moeten matchen. Belangrijker worden competenties die voorbereiden op het onbekende. Denk aan creativiteit, flexibiliteit, ondernemerschap, durf, lef, baas zijn over je eigen ontwikkeling, zelfreflectie. Wat nodig is, is een vraaggestuurde manier van leren, waarbij de docent coach wordt. Leerlingen komen misschien achter informatie, waar jij als docent nog wat van kunt leren. Dat is nou net de kracht van de openheid van die leercultuur. Bovendien, als het curriculum meer vanuit de beleving en passie van de leerling wordt vormgegeven, levert dat een groter leerenthousiasme op. En dat is weer de basis voor een leven lang leren.” Drummen voorziet dat er over enkele jaren een Spotify-achtige omgeving ontstaat, waar alle educatieve content te koop is. “Je neemt als school een abonnement en docenten en leerlingen kunnen precies gebruiken wat ze nodig hebben.”

Tegeltjeswijsheden
“Natuurlijk gaan er bij ons op school ook dingen mis en is verdere verbetering zeker mogelijk”, zegt Drummen, “maar als je kijkt naar het totale plaatje, dan is dat zeer bemoedigend. Onderzoeksresultaten overtreffen iedere keer weer mijn stoutste verwachtingen. Als je leerlingen de vrijheid geeft om zich te ontwikkelen, dan leidt dat ook tot ontwikkeling. En juist met de inzet van ict kun je die vrijheid stimuleren.’
In fraai contrast met het ultramoderne gebouw hangen overal in de school blauw-witte tegeltjes met ‘wijsheden’. Drummen bedacht of verzamelde ze ter gelegenheid van het vijfjarig bestaan van Niekée. De tegeltjes doen het werk waarvoor de adjunct-directeur ze bedoeld had: ze lokken discussie uit. Op een van de tegeltjes is te lezen ‘Laatst was ik op een school waar men nog mobieltjes afnam’. Drummen: “In onze schoolregels staat dat we nooit een mobieltje afnemen van onze leerlingen. Er staat ook dat we onze leerlingen mediawijsheid moeten bijbrengen. Het vooroordeel dat jongeren alleen nog maar op schermpjes willen kijken is echt op onwaarheden gebaseerd. Kinderen vinden het fantastisch om mee te werken aan een musical, in een keuken te mogen staan, te sporten of met techniek bezig te zijn. Je moet kinderen laten zien hoe interessant het hele leven is. Je moet ze in staat stellen om hun eigen passie en talenten te ontdekken. Juist de didactische variatie houdt kinderen scherp en gemotiveerd. Er zit zoveel kwaliteit in kinderen.”

www.niekee.nl

 

Niekée Roermond is geen traditionele school, maar een facilitair onderwijs- en activiteitencentrum voor het Mundium College, voor andere scholen en voor diverse maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven. Uitgangspunt van het inmiddels zes jaar jonge onderwijsconcept is om leerlingen voor te bereiden op een leven lang leren. Naast de verplichte examenstof staat daarom het leerproces centraal. Doel is om leerlingen op te leiden tot leerenthousiaste, zelfverantwoordelijke, zelfverzekerde en democratische burgers. De vmbo-brede school van het Mundium Collega zit in huis bij Niekée, maar ook mavo, havo en vwo van elders gelegen locaties maken volop gebruik van de faciliteiten van Niekée. niekee.nl

 

Wat vindt u?
‘Van die school ben ik afgegaan. Daar moest ik uit boeken leren wat ik gewoon met Google kon vinden.’ Discussieer mee over deze uitspraak die te lezen is op een van de Niekée-tegeltjes en over het vernieuwende onderwijsconcept van Niekée! Surf naar de website van Vakvereniging i&i: ieni.org