Muiswerk Educatief is ontwikkelaar en uitgever van diagnostische toets- en oefenmateriaal voor taalonderwijs met behulp van de computer. Er zijn programma

Muiswerk Educatief is ontwikkelaar en uitgever van diagnostische toets- en oefenmateriaal voor taalonderwijs met behulp van de computer. Er zijn programma’s ontwikkeld voor alle onderwijssoorten. De laatste twee jaar heeft Muiswerk Educatief met name voor het basisonderwijs nieuwe producten op de markt gebracht. Meest recent is het oefenprogramma Rijmwoorden gemaakt voor de groepen 1 en 2. Het programma Rijmwoorden heeft als doel het foneembewustzijn te stimuleren en te ontwikkelen.

leesvaardigheid ontwikkelen
Woorden bestaan uit klanken en het is belangrijk voor de latere leesvaardigheid dat de leerling verschillen, maar ook overeenkomsten tussen klanken en woorden leert onderscheiden en herkennen. Om te kunnen leren lezen is het essentieel dat leerlingen beseffen dat gesproken woorden uiteenvallen in telkens terugkerende klankpatronen. Als dit besef en deze vaardigheid niet goed ontwikkeld zijn zullen onherroepelijk leesproblemen optreden.

rijmwoorden

Het programma Rijmwoorden bevat ruim 300 plaatjes en ingesproken woorden en klanken. De oefeningen in Rijmwoorden zijn onderverdeeld in de volgende hoofdrubrieken; ‘eindrijm’, ‘beginrijm’ en ‘klanken weglaten’. Deze laatste oefenvorm legt het accent niet op ‘rijm’, maar op het manipuleren met klanken; wat krijg je als je de ‘l’ van ‘blad’ weglaat? De leerling klikt vervolgens op het kleurenvlak waar het woord ‘bad’ hoorbaar is.

opbouw programma
Rijmwoorden heeft een opbouw van gemakkelijk naar moeilijk. Het programma bestaat uit 58 oefeningen en 4 diagnostische toetsen en is zo opgezet, net zoals de andere Muiswerk producten, dat een diagnostische toets de leerling stuurt naar het oefenmateriaal dat aansluit bij de gemaakte fouten. De toets kan herhaald worden en eventueel leiden tot opnieuw oefenen. Rijmwoorden registreert alle resultaten op leerlingniveau.
 

installatie

Ik ontvang van de uitgever het programma met documentatie. De installatie verloopt goed. Als beheerder voeg ik een aantal leerkrachten toe. Iedere leerkracht kan vervolgens zijn of haar eigen groep beheren en zelf leerlingen toevoegen, leerlinggegevens wijzigen en resultaten inzien. Dit onderdeel is duidelijk verzorgd. Ik log in als leerling en maak onder de knop ’Wat weet ik al ?’ de instaptoets. Summier wordt uitleg gegeven over de werkwijze van de toets: ‘luister goed naar de vraag en klik op de juiste knop’ Voor de jongste kleuters niet duidelijk genoeg, vind ik. Een aantal toetsvoorbeelden demonstreren als instructie vooraf was beter geweest.

soms ingewikkeld voor kleuters
Na afloop van de toets krijg ik een woordelijke diagnose. Als kleuter moet je over een behoorlijke leesvaardigheid beschikken om dit te kunnen lezen en snappen. Ik vraag me af waarom deze uitslag in het leerlingdeel wordt gepresenteerd. Ook op ander plekken in het programma wordt soms alleen maar tekst gepresenteerd, bijvoorbeeld bij het tussentijds afbreken van een oefening. Muiswerk doet er verstandig aan deze tekstuele feedback voor te laten lezen of alleen auditief aan te bieden. Alleen na het afronden van een oefeningenreeks krijgt de kleuter het resultaat in gesproken vorm gepresenteerd zoals ‘ je hebt deze oefening supergoed gedaan’

toetsresultaten

Op basis van de toetsresultaten worden oefeningen geselecteerd onder de knop ‘Jouw oefeningen’. De oefeningen zelf zitten duidelijk genoeg en consequent in elkaar. Alle gebruikte afbeeldingen worden, als je met de muis over het plaatje beweegt, helder uitgesproken. Aangezien Rijmwoorden het accent legt op klanken is de vraag ‘welk woord begint met de ’s’ van ‘soepkom’ dan ook te beantwoorden met het begrip ‘citroen’ . Eind- en beginrijm oefeningen zijn in moeilijkheidsgraad opgebouwd van korte woorden tot woorden met lettergrepen. Bij een goed of foutief antwoord is de feedback louter auditief en voldoende verzorgd.

pittig niveau
De oefeningen waar een klank wordt weggelaten zijn pittig van niveau. Er wordt een behoorlijk beroep gedaan op het auditief geheugen en er is geen visuele ondersteuning meer. De afbeeldingen zijn in deze oefeningen vervangen door gekleurde vlakken en de begrippen worden alleen nog auditief aangeboden. Op zich niets mis mee en een hele goede training voor de oudste kleuter, maar waarom heeft Muiswerk er niet voor gekozen om bij de rubriek ‘klanken weg’ toch ook oefeningen in te bouwen met visuele ondersteuning ? Het zou de moeilijkheidsopbouw van deze categorie oefeningen zeker ten goede komen.

opmerkelijke foto’s
De gebruikte foto’s in het programma zijn van goede kwaliteit maar ik constateer dat enkele begrippen door opmerkelijke foto’s worden geïllustreerd. Zo wordt het begrip ‘trakteren’ visuele ondersteund door een jongen met een blad bier in zijn handen !?! Het begrip ‘tuimelen’ wordt gevisualiseerd door een foto van een opspringende walvis ? Ik zet niet alleen mijn vraagtekens bij sommige gebruikte foto’s, maar ook bij enkele gebruikte begrippen die toch echt niet in de woordenlijst van jonge leerlingen voorkomen. Vanuit het leerlingdeel is het mogelijk om de resultaten in te zien. Dit onderdeel is vormgegeven in tekst en dus alleen voor volwassenen geschikt. Jammer dat voor de leerling niet een visueel vormgeven resultatenoverzicht oproepbaar is, want op een ‘statistiekenoverzicht’ zit een gemiddelde kleuter echt niet te wachten !

conclusie

Rijmwoorden is gemaakt voor de groepen 1 en 2 van de basisschool. Met wat instructie vooraf kunnen leerlingen zelfstandig met het programma aan de slag. De oefeningen zijn uiterst nuttig om het belangrijke foneembewustzijn op een gevarieerde manier, middels de computer, te trainen en te ontwikkelen. Daarnaast worden ook spelenderwijs het auditief geheugen getraind en de woordenschat uitgebreid. Rijmwoorden kan ook goed ingezet worden binnen het Speciaal Onderwijs.

Enkele gebruikte begrippen en foto’s vind ik nog niet echt passen bij de doelgroep waarvoor het programma gemaakt is, evenals de gehanteerde feedback. Het heeft weinig nut als de niet lezende leerling alleen in woord en statistiek zijn resultaten gepresenteerd krijgt. Rijmwoorden kan op dit vlak nog wel een verbetering en ‘restyling’ ondergaan. Rijmwoorden is het éérste Muiswerk programma speciaal voor kleuters gemaakt. Het siert de uitgever dat ze zich nu ook op de markt van het basisonderwijs gaat richten, maar een kleuterprogramma stelt op sommige punten toch specifieke eisen. Als de uitgever dit weet op te pakken en te verbeteren zal Rijmwoorden uitgroeien tot een uitstekend educatief product. Tot begin augustus kunt u het programma gratis uitproberen op uw school en uw eigen ervaringen en feedback terugkoppelen naar de uitgever.

internet
www.muiswerk.nl

uitgever

Muiswerk Educatief
      

prijs

Rijmwoorden: € 187,43 inclusief 5 licenties
Aanvullende licenties: € 18,74 per stuk
Programma kan tot 01-08-2008 gratis uitgeprobeerd worden

systeemeisen
Pentium 300 MHz of sneller
64 Mb RAM intern geheugen
Windows 98/ME/2000/ XP/Vista
SVGA beeldschermresolutie 800 x 600
Geluidskaart
Boxen of koptelefoon

bron: Vives april 2008