Op de i&i-conferentie, afgelopen november, was de belangstelling voor haar workshop overweldigend. Tineke Br

Op de i&i-conferentie, afgelopen november, was de belangstelling voor haar workshop overweldigend. Tineke Bröcheler, geschiedenisdocente op het Sint-Janscollege in Hoensbroek, heeft niet alleen een vernieuwende kijk op onderwijs. Ze brengt haar frisse ideeën ook in praktijk en kan daar met aanstekelijk enthousiasme over vertellen.

 

Bröcheler is, naast docente, sinds 2010 ook de ict-coördinator van haar school voor gymnasium, atheneum, tweetalig vwo en havo. Het Sint-Janscollege is onderdeel van LVO Parkstad, een samenwerkingsverband van vijf vo-scholen in de gemeenten Brunssum en Heerlen/Hoensbroek. Elke school heeft een eigen ict-coördinator. In 2010 ontwikkelden de coördinatoren gezamenlijk een format voor een ict-beleidsplan, met als uitgangspunt dat ict een middel is om iets te bereiken en geen doel op zich. Op basis van dat gemeenschappelijke format stelde elke school een eigen ict-plan op, met zaken die op korte en langere termijn aandacht zouden behoeven. Speerpunten voor Sint-Jan waren onder meer het sterk verminderen van papierstromen en het stimuleren van mobiel werken, zowel voor de docenten als voor de leerlingen.

Ontdekkingsreis
“Met die speerpunten zijn we onze ontdekkingsreis begonnen”, vertelt Bröcheler. “Allereerst bracht het ons bij het uitproberen van verschillende devices om uit te vinden waarmee we het beste zouden kunnen werken. De iPad kwam voor ons als favoriet uit de bus. Een onderhoudsvriendelijke en gebruikersvriendelijke tablet, met een lange batterijduur. Bovendien zijn de meeste apps voor de iPad van een goed niveau en een goede kwaliteit.”
In 2011 startte Bröcheler met een aantal van haar collega’s het pilotproject ‘Met de iPad op Pad’. “We zijn met de tablets gestart in één kleine 2 gymnasiumklas. Dat had simpelweg een financiële reden: een niet al te grote uitgave tijdens de pilotfase. De vakken Duits, wiskunde en geschiedenis hadden de primeur.”
Tijdens haar geschiedenislessen wilde Bröcheler iets doen met omgevingsonderwijs, in combinatie met tablets. “Organisatorisch is het niet gemakkelijk om met deze leeftijdscategorie zomaar even buiten school iets te ondernemen”, weet de ervaren docente. “Het is lastig te organiseren, zeker als je maar vijftig minuten lestijd per keer hebt. Ik bedacht dat het misschien leuk zou zijn om een poppetje, een soort avatar, te bedenken en de leerlingen als opdracht buiten schooltijd, samen met de avatar, op zoek te laten gaan naar historische informatie. Voortbordurend op de naam van onze school bedachten we toen Jantje. Bij de speelgoedwinkel vond ik dé geschikte Jantje. Het project ‘Met Jantje op Pad’ was geboren. De opdracht werd: Kijk, samen met Jantje, in je eigen omgeving naar historische gebouwen. Jaren fiets je langs een kasteel vlak bij school, maar hoe oud is dat gebouw eigenlijk en wat heeft daar allemaal plaatsgevonden? De inzet van de tablet was heel divers. De leerlingen maakten gebruik van verschillende apps. Foto’s kun je met een gewone camera natuurlijk ook maken, maar zo’n tablet heeft alles ineen. Jantje maakte veel mee en kwam op de meest bijzondere plaatsen. Alles werd in beeld en verslagen vastgelegd en gepubliceerd op de weblogs. Leerlingen gebruikten onder meer de app Wikihood [Wikipedia in the neighbourhood], op basis van GPS, die aangeeft wat er bij je in de buurt allemaal aan de hand is én was.”

Gekoesterd
In kleutergroepen kent ons land het principe van Flip de Beer, die dan weer bij het ene en dan bij het andere kind een weekendje gaat logeren en van alles meemaakt. Dat het principe ook bij pubers werkt, vindt Bröcheler verbazingwekkend. “Ik had gedacht dat de leerlingen het wel leuk zouden vinden om op deze manier te werken. Nou, dat was zacht uitgedrukt. Ze vonden het geweldig! Jantje werd gekoesterd. En Jantje ging, samen met de iPad, naar de Staatsmijnen, naar kastelen, kerken, monumenten en –verder weg- zelfs bovenop de Eiffeltoren werd onze mascotte gefotografeerd.”
Ook bij de andere vakken werd druk met de iPad gewerkt. Zo maakten de leerlingen bij het vak Duits twee soapfilms. De iPad gebruikten ze om de soap te schrijven, op te nemen en te ondertitelen.
“Omdat de motivatie van de leerlingen toenam en ik als docente ook erg tevreden was over het verloop van het project met Jantje mocht ‘hij’ het volgende schooljaar met de klas mee naar 3gym.
Leerlingen hebben helemaal niet meer het idee dat de lessen schools zijn. Opdrachten spreken zo aan, dat de tijdsinvestering ondergeschikt wordt. Ze gaan met enorm veel plezier aan de slag. Daarbij is mijn ervaring dat tablets je werkelijk de kans bieden om meer te differentiëren. Snelle leerlingen geef je bijvoorbeeld extra verdiepende opdrachten, leerlingen die wat meer moeite met de stof hebben bied je extra ondersteuning.”

Flink uitgebreid
Dit schooljaar is het aantal klassen en het aantal vakken dat met tablets werkt flink uitgebreid. Bij Engels bloggen de leerlingen. Ook schrijven ze een brief aan hun toekomstige ‘ik’. Bij economie ‘flipt’ de docent de ‘classroom’. Ze maakt filmpjes ter voorbereiding van haar lessen. De docent aardrijkskunde werkt veel met powerpoint-presentaties. Hij deelt ze met zijn leerlingen, waardoor ze hun aantekeningen direct bij de presentaties kunnen plaatsen.
En ook Bröcheler kon haar pilot uitbreiden. “Omdat Jantje zo’n succes was gebleken én de leerlingen erom vroegen, ben ik voor een tweede keer naar de speelgoedwinkel gegaan en heb voor mijn geschiedenislessen een ‘zusje’ gekocht. Haar hebben we Janneke gedoopt en weer lopen de leerlingen met haar weg. Deze keer bedacht ik om historische voorwerpen aan een onderzoek te laten onderwerpen. In plaats van foto’s maken de leerlingen nu filmpjes, waardoor ze ook daarmee weer nieuwe vaardigheden opdoen.”
Op maandagochtend worden Jantje en Janneke doorgegeven aan de volgende leerling. Dat regelen de leerlingen onderling. Bröcheler: “De motivatie en betrokkenheid blijkt wel uit het feit dat de poppen nog nooit vergeten zijn! Ze worden gekoesterd.”

Tijdwinst
Wiskunde is een verhaal apart. De docent gaf al snel aan dat er onvoldoende boeken in zijn vakgebied gedigitaliseerd worden aangeboden, en dat niet alle onderwerpen zich lenen voor behandeling op een tablet. Maar zo snel werd niet opgegeven. Op dit moment zijn twee wiskundedocenten grondig aan het kijken hoe ze tablets op een goede manier voor hun vak in kunnen zetten.
Waar de docenten van het Sint-Janscollege de tijd vandaan halen om de tablets in te zetten?
“Het verkennen van de mogelijkheden van tablets voor ons onderwijs zit verweven in onze lesvoorbereiding”, legt Bröcheler uit. “Daarbij hebben we de deelnemende klassen zo geselecteerd, dat de docenten die aan de pilot meedoen, aan al die klassen lesgeven. Daardoor levert het werken met tablets ook tijdwinst op voor de deelnemende docenten. Daarnaast hebben de docenten de tablets in bruikleen gekregen, zodat ze er ook in hun vrije tijd van alles mee kunnen uitproberen.”
De school heeft een klankbordgroep, waarin alle docenten die op dit moment met tablets werken hun ervaringen delen. “Docenten zetten tablets ieder op hun eigen manier in”, is de ervaring van Bröcheler. “Dat moet ook, anders zou je, ondanks het innovatieve karakter, iedere keer hetzelfde krijgen. Het gaat juist om de variatie. We zijn nu aan het kijken of we een vakoverstijgend project met tablets kunnen starten. Bijvoorbeeld een opdracht voor leerlingen om een historisch onderwerp uit te diepen en daar in het Engels een liedje over te maken. Drie vakgebieden, geschiedenis, Engels én muziek, in één opdracht en alles óp de iPad, dat is nog eens vernieuwend!”
 
Alles over het project ‘Met de iPad op Pad’ vind je op: metipadoppad.blogspot.nl en op Twitter via @metipadoppad
De belevenissen van Jantje en Janneke lees je op: metjantjeoppad.blogspot.nl en metjannekeoppad.blogspot.nl