TEKSTverwerken en Leeshuis zijn twee methoden die Noordhoff uitgeeft op het gebied van begrijpend en studerend lezen. Beide methoden worden in het basisonderwijs veel gebruikt. Noordhoff heeft bij verschillende methoden ondersteunende software ontwikkeld, zo ook bij de methoden TEKSTverwerken en Leeshuis. Aap- Noot- Muissoftware is de overkoepelende naam die Noordhoff heeft gegeven aan deze methodegebonden software.

TEKSTverwerken en Leeshuis zijn twee methoden die Noordhoff uitgeeft op het gebied van begrijpend en studerend lezen. Beide methoden worden in het basisonderwijs veel gebruikt. Noordhoff heeft bij verschillende methoden ondersteunende software ontwikkeld, zo ook bij de methoden TEKSTverwerken en Leeshuis. Aap- Noot- Muissoftware is de overkoepelende naam die Noordhoff heeft gegeven aan deze methodegebonden software.

Ondersteuning leerboek
De software bij Leeshuis en TEKSTverwerken ondersteunt de lessen uit het leerboek. Zwakke lezers kunnen zich met hulp van de eduware in 10 tot 15 minuten per keer voorbereiden op de basislessen en de toets. Het idee is dat ook zwakke lezers door deze pre-teaching actief en enthousiast kunnen meedoen aan de klassikale les en zij minder moeite zullen hebben met het technisch lezen.

Voor beide programma’s geldt dat dezelfde leesteksten als die uit het leerlingboek in overzichtelijke gedeeltes op het scherm worden getoond en voorgelezen. Moeilijke woorden worden verduidelijkt middels interactieve opdrachten. Ook lastige stijlvormen [zoals beeldspraak of dubbele ontkenning] worden met behulp van opdrachten uitgelegd. Ter voorbereiding op een leestoets wordt de tekst alleen voorgelezen en maken de leerlingen opdrachten met de moeilijke woorden die in de tekst voorkomen.

TEKSTverwerken heeft ook aan de goede en snelle lezers gedacht die extra uitdaging nodig hebben. De software kan voor deze groep leerlingen als verdiepingsstof ingezet worden. De leestekst is dan moeilijker en de vragen zijn uitdagender dan die in het werkboek. Vanuit een centrale leerkrachtmodule kunnen groeps- en leerlinggegevens worden bijgehouden en de voortgang en resultaten van de leerlingen worden gevolgd.

Installatie

Ik ontvang van de uitgever alle software voor groep 4 t/m 8 van beide leesmethoden. Ik lees de beknopte algemene documentatie over de software door en installeer de delen voor groep 4 en 7 van Leeshuis en TEKSTverwerken om uit te proberen. Dit verloopt niet helemaal vlekkeloos. Na installatie start het programma niet op. Navraag bij de helpdesk leert dat ik nog een aanvullende update moet installeren om met het programma te kunnen werken. Een schoonheidsfoutje.
Het valt me op dat ieder deel een grote hoeveelheid Mb’s in beslag neemt op de harde schijf. Een compleet pakket eduware zal per methode 2 Gb ruimte op de server opslokken. Dat is niet mis, zeker als andere methodegebonden eduware van Noordhoff op dezelfde wijze zijn geprogrammeerd.
Ik start het Aap- Noot- Muis-leerkrachtdeel op, zodat ik groepen en leerlingen in kan voeren. Dit onderdeel is eenvoudig te gebruiken. Aan iedere leerling ken ik een grappig gezicht toe. Je kunt geen leerling-foto’s toevoegen, dat is nou jammer.

Als leerling kies ik eerst met welk leerblok ik wil gaan werken en daarna kies ik een les. Belangrijk is wel dat de juiste lesstof wordt gekozen ter voorbereiding op de leesles. In het leerkrachtdeel kun je helaas geen lesstof vooraf klaarzetten voor de leerling. In het programma TEKSTverwerken kan de snelle lezer kiezen voor extra leesstof.

Voorgelezen teksten
De teksten en de illustraties zijn gelijk aan die in het leesboek. De leesteksten worden op het scherm aangeboden: steeds licht een deel van de tekst blauw op en als ik hierop klik wordt het tekstfragment door een menselijke stem voorgelezen. De voorgelezen woorden krijgen jammer genoeg geen extra geaccentueerde kleur. Dit geeft zwakke lezers vaak juist de extra steun die ze nodig hebben om actief mee te lezen en niet de draad te verliezen.

Als leerling heb je niet de mogelijkheid snel door de tekst te manoeuvreren. Alle teksten moeten stuk voor stuk worden voorgelezen en pas dan kun je de opdrachten maken. Dit is een prima en weloverwogen keuze van de makers. Verbaasd ben ik wel dat als ik op de OK-toets klik, ik wel ineens naar het opdrachtendeel schiet. Ik vraag mij af waarom tijdens het voorlezen de OK-toets niet inactief gemaakt wordt.  

De teksten van de opdrachten kunnen niet voorgelezen worden. Dit vind ik vreemd en inconsequent. De leerling zou in ieder geval de mogelijkheid moeten hebben om ook déze tekstfragmenten voor te laten lezen. Vooral de zwakke lezer wordt hier aan zijn lot overgelaten. De teksten op het scherm zijn helaas niet te selecteren, zodat ze eventueel met aanvullende voorleessoftware voorgelezen kunnen worden. Een gemiste kans.

De opdrachten bestaan voornamelijk uit meerkeuzevragen, invullen van de juiste woorden en het aangeven van belangrijke zinnen of woorden in de tekst. Alle opdrachten zijn met de muis te bedienen, het toetsenbord is niet noodzakelijk en dat is wel zo plezierig. Iedere opdracht wordt keurig nagekeken en de leerling heeft driemaal de kans om de vragen goed te beantwoorden. Na de opdrachtenreeks verschijnt een eenvoudige animatie als beloning.

De hele les op de computer is binnen 15 minuten af te ronden en is louter bedoeld om kort de daaropvolgende klassikale les voor te bereiden. De rapportage in het leerkrachtendeel is eenvoudig van opzet. Na afloop is alleen te lezen met welke les gewerkt is en welk percentage van de opdrachten goed is gemaakt door de leerling. Veel meer hoeft ook niet te worden geregistreerd, want de echte rapportage rolt uit de te maken leestoetsen binnen de ‘papieren’ methode.

Conclusie

De software bij de methoden TEKSTverwerken en Leeshuis is te gebruiken ter voorbereiding op de klassikaal begrijpend leeslessen van beide methoden. De eduware sluit naadloos aan bij de papieren methode en is ook moeilijk los hiervan te gebruiken. Zwakke lezers kunnen met beide softwarepakketten werken. Goede, snelle lezers kunnen ook uit de voeten met de verdiepingsstof binnen de software van TEKSTverwerken. Door een korte voorbereiding van maximaal 15 minuten achter de computer kan de leerling de tekst uit het leesboek beter verwerken. Binnen de opdrachten worden de teksten niet meer voorgelezen en zal de leerling dit zelf moeten verklanken.

Jammer vind ik dat de software niet samen kan werken met andere voorleespakketten zoals Sprint of Kurzweil. Als Noordhoff, maar ook andere uitgevers, de methoden in de toekomst ook in digitale vorm aanbiedt aan de scholen is dit probleem opgelost en kan de digitale leesvoorbereiding aan vooral zwakke en dyslectische leerlingen nog doeltreffender worden georganiseerd. Aanvullende eduwarepakketten zoals TEKSTverwerken en Leeshuis zullen dan ook niet meer nodig zijn.

Verheugend op dit vlak vind ik dat Staatssecretaris Sharon Dijksma geld beschikbaar stelt voor de productie van toegankelijk lesmateriaal dat met behulp van dyslexie- en voorleessoftware gebruikt kan worden. Dijksma benadrukt in haar beleid het belang van compenserende en dispenserende maatregelen bij dyslexie en wil met deze maatregelen knelpunten voor de invoering van hulpmiddelen op scholen wegnemen.
Eén hiervan is het stimuleren en ondersteunen van uitgevers om schoolboeken in de toekomst ook in digitale vorm beschikbaar te stellen aan de scholen. De komende twee jaar zal hierin binnen het vo geïnvesteerd worden en hopelijk volgt het po snel.
De publicatie en de dvd ‘Technische Maatjes bij dyslexie’ die in het kader van het Masterplan Dyslexie is samengesteld, geeft een uitgebreid overzicht van de beschikbare hulpmiddelen en het gebruik binnen het onderwijs hiervan. Deze publicatie is in december 2008 door het Masterplan Dyslexie breed verspreid onder alle scholen voor primair en voortgezet onderwijs. Leest u dit heldere boekwerk eens door en bekijk de inspirerende dvd: het is zeker de moeite waard om u als school op dit gebied verder te laten informeren.

Internet
www.noordhoffuitgevers.nl, www.lezenmetplezier.nl, www.masterplandyslexie.nl

Uitgever

Noordhoff Uitgevers

Prijs


-jaarlicentie afhankelijk van aantal leerlingen in de school
-100-199 leerlingen per deel €37,60

Systeemeisen
-Pentium 400MHz processor
-Windows 2000, XP of Vista
-256 Mb werkgeheugen [RAM]
-450 Mb harddisk ruimte per deel
-SVGA grafische kaart 800 x 600
-Geluidskaart
-Macromedia Flash Player

Bron: Vives februari 2009